Za siódmym regałem

Była kiedyś recenzja, w której czytelnik uciekł się do metafizyki i udowodnił, że książka nigdy nie istniała. Słuszność rozumowania okazała się pozorna, ale autorkę skazano za fałszerstwo.

Biblioto, bibliotamto

Na początku jest słowo. Ktoś (żartowniś? zazdrośnik?) przysyła Hildegunstowi Rzeźbiarzowi Mitów, popularnemu pisarzowi camońskiemu, parodię jego najnowszych utworów. Uściślijmy: bezlitosną parodię. Gdyby nie ten list, Hildegunst nadal zajadałby się rogalikami i całymi dniami przeglądał korespondencję. Nie wiedziałby, że Król Cieni – jak informuje postscriptum – podniósł się z popiołów. A skoro Król Cieni wrócił, to i nasz bohater, upokorzony, lecz zaintrygowany, powraca do literackiej stolicy.


Księgogród, dwieście lat później. Dawniej miejscowość antykwaryczna, dziś metropolia o dwóch twarzach: jednej dla turystów, drugiej dla obsesjo- i pasjonatów. Tutejsze gnomy oprowadzają zwiedzających, podczas gdy artyści przebrani za łowców książek straszą dzieci (prawdziwi łowcy, nazywani librinautami, przestrzegają kodeksu honorowego). Przyjezdnym oferuje się repliki żywych ksiąg albo powieści-kiełbasy (dostępne również w plasterkach).

Budynki się rozrastają, nieksięgarnie zastępują tradycyjne sklepy – Księgogród ulega nieustannym przeobrażeniom. Wieczorem przypomina cmentarzysko, rankiem natomiast zatokę, gdzie zamiast ryb łowi się manuskrypty i nasłuchuje syreniego śpiewu (syrenami są historie, którym brakuje widowni).

Kto wejdzie głębiej, odkryje Lalkogród, czyli miasto wewnątrz miasta. Mieszkają tam pantomimiści, suflerzy, inspicjenci. Liczne plakaty przyciągają podróżnych; nawet największa maruda roztrwoni fortunę, poznając nowe sztuki teatralne. Repertuar obejmuje m.in. tańce meduz, obserwację teleskopową (oszustwo zdaniem Hildegunsta) lub mikroskopową. Skąd takie zacięcie dramatyczne u księgogrodzian? Książki i lalki, zauważa Moers, zbytnio się nie różnią. Śpią, dopóki nie obudzi ich dłoń czytelnika/lalkarza.

Bohater krąży po labiryncie: kulturowym, miejskim, duchowym. Szuka natchnienia. Przełom następuje, kiedy spotyka swojego sobowtóra. Hildegunst, zainspirowany Hildegunstem-kukiełką, i Hildegunst-kukiełka, zainspirowany Hildegunstem, niespodziewanie o(d)żywają. Twórca staje się odbiorcą. Spektakl nie tyle przywołuje (odtwarzane przez animatorów) wspomnienia, ile wyznacza kierunek dalszych poczynań.

Ślepa uliczka: sława. Niekończące się pochwały, choć cieszą, pozbawiają samokrytycyzmu. Oklaski, fankluby, marmurowe pomniki, omdlenia – kogo by nie zwiodły? Hildegunst codziennie udziela wywiadów i błogosławieństw. Coraz więcej pisze, coraz mniej redaguje (tak czy siak, każdą publikację ogłasza się bestsellerem). Dopiero autoironia przywraca mu rozsądek.

Mieszkańcy, będąc ludźmi wszechstronnymi i synestetykami, łączą rozmaite tworzywa, gatunki, style. Malują dźwiękiem, rzeźbią barwą. Księgogrodzkie kompozycje, powstałe dzięki organom aromatycznym, pachną. Lęk c-dur wydziela subtelną woń żywicy, wątpliwości b-moll zaś tchną wilgocią.

Wspólnota sztuk, wspólnota artystów. Teatr (niczym ul) nic nie zdziała bez dyrektora (pszczelej królowej), dyrektor jednak potrzebuje pracowników (dworu). Samotny poeta zginie, chór przetrwa. Podzieliwszy się wersami, żebracy zapamiętują balladę autorstwa Owidiosa Szlifierza Wersów, również żebraka. Potem ją recytują i – ku zadowoleniu bibliokleptów – wydają.

No właśnie, strzeżcie się bibliokleptów! Opróżnią wam regały, nim się obejrzycie. Bibliocjanci, niestety, zajmują się ochroną przeciwpożarową, nie łapaniem złodziei. Oczywiście, lepszy biblioklept niż biblioklasta, ten to powydzierałby kartki, oblał i podeptał najcenniejsze egzemplarze. Bibliocjanci, biblioklaści, bibliotekci, bibliomantki. Moers niestrudzenie wymyśla bibliologizmy.

Czytelnik odgrywa ważną rolę. Jeśli się spieszy, omija dygresje. Rozwiązuje zagadki: anagramy (np. Zank Frakfa, Beula Smeckett, Herles Olmshock), zawoalowane aluzje literackie, biograficzne czy historyczne. (D)opowiada, antycypuje. Zmieniwszy się w twórcę, nadaje bohaterom twarze.

Człowiek rodzi się książką. Dorastając, zapełnia kolejne rozdziały. Kibicer tak się upodobnił do starych woluminów (czoło pokryte bruzdami, pożółkła skóra, łysina), że sam mógłby uchodzić za jeden z nich. Miasto stanowi makroksięgę. Mury imitują obwolutę, główne wątki rozłożono wzdłuż bulwaru. Idzie się nim, aż spacer (lektura) dobiegnie końca.

A na końcu jest początek nowej historii.

Walter Moers, Labirynt Śniących Książek, s. 376, Dolnośląskie, Wrocław 2014

31 komentarzy:

  1. Mówiłam już, że pięknie piszesz? Jeśli nie to teraz to mówię :)
    Po takiej recenzji muszę przeczytać :)

    OdpowiedzUsuń
  2. Ach cóż to za cudo! Nazwisko autora znam, ale wciąż gdzieś umyka mi jego twórczość...

    OdpowiedzUsuń
  3. Biblioklepci...przyznam, że to niezwykle trafne określenie:P I od razu przypominam sobie te średniowieczne foliały przykuwane łańcuchami do stołów;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Łańcuch nie powstrzyma doświadczonych bibliokleptów; tu przydałaby się jakaś klątwa. ;)

      Usuń
  4. Nie powiem, żeby wiele z tego zrozumiała, ale fragmenty nieziemsko działają na wyobraźnię. :)

    OdpowiedzUsuń
  5. Niesamowicie opisujesz:)

    OdpowiedzUsuń
  6. Pierwsze słyszę, ale brzmi dość ciekawie i niecodziennie :)

    OdpowiedzUsuń
  7. Bardzo charakterystyczny styl ilustracji... Podoba mi się :). // Do książki się powolutku przymierzam... Widziałam nawet gdzieś z rabatem. Muszę jednak do tego pomysłu trochę dojrzeć, bo styl, jakim jest napisana, wydaje mi się być troszkę z tych, co mniej lubię. Ale w końcu się kiedyś na tę serię skuszę ;).

    OdpowiedzUsuń
  8. Muszę przyznać, że nie słyszałam jeszcze o tej książce, ale piszesz o niej w taki sposób, że ma się ochotę po nią sięgnąć :) Może kiedyś :)

    OdpowiedzUsuń
  9. Jakie przyciągające wzrok ilustracje. Ależ Ci zazdroszczę takiego stylu pisania.

    OdpowiedzUsuń
  10. Sam tytuł przykuł moją uwagę... Labirynt Śniących Książek. Toż to poezja sama w sobie! A tekst świetny... zresztą jak zawsze ;)

    OdpowiedzUsuń
  11. Pokochałem to miejsce! Piszesz świetnie, wygląd bloga tez wspaniały. Coś czuję, że będę tu zaglądał częściej :)

    OdpowiedzUsuń
  12. Baardzo bym to chciała przeczytać. Bardzo.
    Dostałam twoją kartkę, jest naprawdę ładna! Co to jest, to czarne tło, takie gładkie?
    Dziękuję ci za nią ;D

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Super, że ci się podoba. :) To zwykły tusz - całość wydaje się gładka, bo pokryłam ją woskiem.

      Usuń
    2. Aaaa, sprytnie, w życiu bym nie wpadła :)

      Usuń
  13. "Człowiek jest jak księga" - idealne podsumowanie.

    OdpowiedzUsuń
  14. Zadziwia mnie czasami ludzka wyobraźnia. Świetny pomysł na książkę, aż chce się czytać ;)

    OdpowiedzUsuń
  15. Nie wiem, co jest bardziej oryginalne - ta książka, czy raczej Twoja recenzja. :)

    OdpowiedzUsuń
  16. Intrygujące.
    Świetnie się czyta Twoje wrażenia.^^

    Słoneczności przesyłam,
    Luiza

    OdpowiedzUsuń
  17. O rany, tak ślicznie napisałaś, a ja mam takie słabe wspomnienie "Miasta Śniących Książek" - tzn. zupełnie mi nie przypasowała kiedy zabrałam się te chyba 3 lata temu za lekturę i odłożyłam po kilku rozdziałach... Ale tak sobie myślę, że chyba spróbuję raz jeszcze :D

    OdpowiedzUsuń
  18. Ci, co nie znają pierwszego tomu, mogą o nim poczytać tutaj. Niektóre spostrzeżenia odnoszą się do obu książek.

    Tak, ilustracje są wspaniałe. Cieszę się, że i wy zwróciłyście na nie uwagę. :)

    I dziękuję za miłe słowa!

    OdpowiedzUsuń
  19. Interesująca historia. Pierwszego tomu także jeszcze nie czytałam :)

    OdpowiedzUsuń
  20. Czarujesz słowem ;). A książka brzmi bardzo tajemniczo i ciekawie. Może się skuszę.

    OdpowiedzUsuń
  21. Umiesz tak plastycznie obracać słowami, że aż czuję przyjemność czytając Twoje wpisy :)

    OdpowiedzUsuń
  22. Łał! ależ masz lekkie pióro! Wspaniale się Ciebie czyta!

    OdpowiedzUsuń
  23. Wow. Oczarowałaś mnie. Już dopisuję do mojej listy książek do przeczytania!

    OdpowiedzUsuń
  24. O mamo, jaki boooooooski wpis:)!! To się nazywa mieć talent do opowiadania, do stopniowania napięcia:)!!

    OdpowiedzUsuń
  25. Co za tekst! Momentalnie chce się przeczytać książkę, o której tak się pisze :) Jestem pod wrażeniem :)

    OdpowiedzUsuń
  26. Kocham motywy labiryntów :)
    Zapowiada się super!

    OdpowiedzUsuń
  27. Bardzo jestem ciekawa tej książki. Najpierw muszę jednak przeczytać pierwszy tom :)
    Podoba mi się zakończenie twojego wpisu i porównanie życia do powieści :) Takie nawiązanie do białej tablicy ;) Niedawno sama się nad tym zastanawiałam, taki się ze mnie robi filozof :P Oczywiście ty lepiej to wszystko ujęłaś niż jakbym sama to miała zrobić ;)

    OdpowiedzUsuń
  28. No właśnie, czy to literatura naśladuje życie, czy życie literaturę? Człowiek upodabnia się do książki czy książka do człowieka? Przypomina się Bastian Baltazar Buks. ;)

    Dobrze, że udało mi się was zainteresować. :) Jeszcze raz dziękuję za tak entuzjastyczne komentarze!

    OdpowiedzUsuń